Ana Sayfa (Kitap) » Yorumlar » Yorumlar Instagram Pinterest Google+ Facebook Twitter RSS - Sadece İmge Yayınları
Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri - Çağdaş Dünyanın Yaratılmasında Soylunun ve Köylünün Rolü Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri - Çağdaş Dünyanın Yaratılmasında Soylunun ve Köylünün Rolü
Barrington Moore Jr
Yayınevi: İmge

Yorumu Yazan: Murat Belge
Tarih: 18 Temmuz 2016, Pazartesi
Yorum

Facebook'da Paylaş Twitter'da Paylaş

Orta Sınıf ve Demokrasi

AddThis Sharing Buttons
Murat Belge

01 Ocak 2009

Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri. Barrington Moore, İmge Yayınları

Bu sayıda, bir süredir biraz ihmal ettiğim 'sahaf'lık rolüme geri döneyim ve eskilerden bir kitaba dikkat çekmeye çalışayım. Türkçeye hiç çevrilmemiş bir kitap bu. Dolayısıyla 'dikkat çekme', birilerinin bunu burada yayımlaması temennisini de içeriyor. Kitabın bunu hak ettiğini düşünüyorum.

Barrington Moore, Jr., bundan kırk yıl önce, 1967'de, “Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri" adıyla, 1966'da yayımladığı kitabından ötürü Woodraw Vilson Vakfı'nın ödülünü, ertesi yıl da Maclver Ödülü'nü kazanmıştı.

Bu sıralarda Harvard'da Rusya Araştırmaları Merkezi'nde 'emeritus' olarak ders veriyordu. Bu kitabı yetmişlerin de önemli kitaplarından biri oldu. Ben de, muhtemelen 1973'te okumuştum.
Seksenlerde Barrington Moore'un pek sözü edilmez oldu; sonra, doksanlarda, gene Penguin'den olmak üzere, bir kere daha raflardaki yerini aldı. Bu, 'unutulmuş' gibi olmak ve bir zaman sonra yeniden basılmak, bir kitabın geçici bir modanın eseri olmadığının sağlamca kanıtlarından biridir.

Moore bu kitabında altı ülkeyi inceler. Batı'dan başlar ve ilk örnek İngiltere'den konuya girerek, Fransız ve Amerikan devrimlerini bununla ve birbirleriyle karşılaştırır.

Bu üç örnekte benzer kalıplar vardır: Oldukça gelişkin bir orta sınıf, ekonomide eriştiği üstün konumu siyasi - hukuki alanda da perçinlemek üzere, iki örnekte yerli bir aristokrasi (ve kral), birinde ise denizaşırı bir kolonizatör devlete karşı başkaldırır.

KÖYLÜLÜĞÜN DURUMU

Bu demokratik mücadelesinde, köylü yığınlarını da arkasına takmayı başarır, çünkü köylüler de var olan iktidar yapısından hoşnutsuzdur. Fransa'da, muhafazakâr Vendee'nin köylüleri de birkaç yıl sonra krala karşı bir ayaklanma başlatır ama başarılı olamaz. Bunun dışında devrime karşı bir köylü tepkisi görülmez.

Kitabın ikinci bölümünde Barrington Moore, Asya'ya geçer ve üç büyük Asya toplumunun üç farklı gelişme çizgisini izler: Çin, zorlu mücadeleler ve sancılardan sonra, komünist olmuştur. Japonya, o kadar sıkıntı da çekmeden, faşizmde karar kılmıştır (tabii savaş sonuna kadarki durum). Hindistan ise, bu üçü arasında Batı demokrasilerine en fazla yaklaşan bir rejimi ayakta tutmaya çabalamaktadır.

Bütün bu örneklerde yazar öncelikle köylülüğün durumuyla ilgilidir. Ayrı bir bölümde incelemediği, ama ara sıra değindiği Rusya'da ve Çin'de, Batılı üç ülkede başrolü oynayan orta sınıf yoktur. Varsa da tarihin gidişine damgasını vuracak kadar gücü yoktur.

ORDU ELİYLE MODERNLEŞME

Onun yokluğunda komünist-devrimci entelijansiya öncülüğe aday olmuş, savaşın getirdiği olağanüstü koşullardan da yararlanarak, çürümüş bir 'emperyal' rejimi yıkıp halk adına iktidarı ele geçirmeyi başarmıştır.

Kısacası, Barrington Moore'a göre, orta sınıf yoksa demokrasi de yok. Köylü toplumu, modernizasyona, komünist veya faşist olarak giriyor, aydınlarının ya da ordusunun öncülüğünde; ama orta sınıf veya ona tekabül edecek bir sınıfsal lokomotif olmadıkça, demokratik bir rejime geçemiyor.

Modern çağa girdiğimizde, yani 19. yüzyılın başından itibaren, toplumların, bir 'orta sınıf'ları olsun ya da olmasın, bir orduları hep vardı. Orta sınıfı gelişmemiş birçok ülkede, çağın rengini veren İngiltere, Amerika ve Fransız devrimlerinin ürünü, doğrudan sonucu olan 'ulus-devlet'i kurmak bu ordulara düştü.

Ben de bir süredir Barrington Moore'da bulunmayan ya da çalışmasının tam merkezinde olmayan konu üstünde bir şeyler yazmaya hazırlanıyorum: "ordu eliyle modernleşme".
Moore'da Japonya var, Almanya hemen hemen hiç yok. Ben bunları inceliyorum ve Türkiye'yi de onlarla bir arada ele alıyorum. İtalya, Hindistan ve Yunanistan'ı da, aynı bölgenin militarist olmayan örneği olarak komşusuyla kıyaslıyorum.

Bunca yıl sonra kitabı net bir şekilde hatırlamıyorum ama genel olarak aklımda kalan çok olumluydu. Okuduğum bir kitabı yeniden okumak bana çok zor gelir (o süre içinde okumadığın bir şeyi okuma düşüncesi...) ama bunu herhalde yapmak zorundayım.

Milliyet Kitap, Mart 2007

Kaynak: http://www.birikimdergisi.com/guncel-yazilar/704/orta-sinif-ve-demokrasi#.V4z2ItKLTIU

 



Sepete Ekle
Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri - Çağdaş Dünyanın Yaratılmasında Soylunun ve Köylünün Rolü
Sepet Devam
Boş
Yayınevi Bilgisi
İmge
İmge Sitesi
Diğer Yayınlar
  
E-Posta: [Tıklayınız]
Telefon: (312) 4194610 - 11
Adres: Konur Sok. No: 17/5 Kızılay / Ankara

Mühürdar Cad. No: 80 Kadköy / İstanbul
Tel: (0532) 447 24 89
Genel Yayın Yönetmeni:
Şebnem Çiler Tabakçı
En Çok Satanlar


Haftanın En Çok Satanları
1. Siyasi Tarih -İlkçağlardan 1918'e
2. Seher
3. Siyasi Tarih 1918-1994
4. Kentleşme Politikası
5. Sen Kimsin?
Arkadaşınıza Önerin

Bu yayını bir arkadaşınıza önerin.
Para Birimleri
Satış Destek
Telefon (10:00 - 18:00): (312) 419 46 10 - 11    Faks: (312) 425 65 32    Adres: Konur Sok. No:17 Kızılay / Ankara
Telefon (10:00 - 18:00): (216) 348 60 58    Adres: Mühürdar cad. No:80 Kadıköy / İstanbul
E-Posta: siparis@imge.com.tr   

Bizi buradan takip edebilirsiniz:
Facebook Facebook Twitter Twitter ATOM ATOM RSS - Tüm Kitaplar RSS Kitap RSS Kitap (İmge Yayınları) RSS Kitap (İmge Yayınları) RSS - Dergi RSS Dergi RSS - Müzik RSS Müzik RSS - Film RSS Film RSS - Hobi RSS Hobi
ATOM ve RSS kanallarını takip edebilmek için bu kanalları destekleyen bir yazılıma ihtiyacınız vardır. Mozilla Firefox ve Microsoft Internet Explorer gibi modern web tarayıcı yazılımları bu kanalları desteklemektedir. Ayrıca bu kanalları destekleyen çeşitli haber okuma yazılımları da mevcuttur.


İmge Kitabevi © 2004

Ana Sayfam Yap  |  Sık Kullanılanlara Ekle

Parse Time: 0.233s